Ślub, wydarzenia i wolny czas

Ekologiczne hotele: certyfikaty i jak rozpoznać greenwashing

Ekologiczne hotele: czym różnią się znaki środowiskowe, jakie kryteria i kontrole za nimi stoją oraz jakie pytania zadać, by wykryć greenwashing w ofercie.

Jasny hol z drewnianą ladą, zielonymi roślinami w białych donicach, fotelami i dużym oknem z widokiem na park
Obraz wygenerowany przez AI

Stan przepisów i stron programów: 17 listopada 2026 r.

Znak, certyfikat i hasło: czym się różnią

Prawo UE nazywa „oznakowaniem dotyczącym zrównoważonego charakteru” każdy dobrowolny znak zaufania, znak jakości lub znak równoważny, publiczny lub prywatny, którego celem jest wyodrębnienie i promocja produktu, procesu lub działalności przedsiębiorcy przez odwołanie się do ich cech środowiskowych lub społecznych. Od takiego znaku odróżnia się „ogólne twierdzenie dotyczące ekologiczności”, czyli komunikat bez jasnego i wyraźnego opisu, o co dokładnie chodzi, podanego tym samym środkiem przekazu.

„System certyfikacji” ma w dyrektywie własną definicję: to system weryfikacji przez osobę trzecią, której wymogi są publicznie dostępne. Monitorowanie przestrzegania wymogów podlega obiektywnej procedurze i jest prowadzone przez stronę trzecią, a system przewiduje wycofanie lub zawieszenie stosowania znaku w razie niezgodności.

Wniosek redakcji: przy każdym znaku w ofercie hotelu zadaj cztery pytania. Kto ustala kryteria? Czy są publiczne? Kto i jak sprawdza obiekt? Co się dzieje, gdy obiekt przestaje je spełniać?

Dwa programy o publicznie opisanych zasadach

Poniższe zestawienie obejmuje oznakowanie unijne oraz jeden międzynarodowy program certyfikacji hoteli; oba opisują swoje zasady w dokumentach dostępnych publicznie. Istnieją też inne programy; ten sam zestaw pytań pozwala ocenić każdy z nich (opinia redakcji).

Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →

CechaOznakowanie ekologiczne UE dla zakwaterowania turystycznegoProgram certyfikacji hoteli prowadzony przez organizację międzynarodową
Podstawa kryteriówDecyzja Komisji (UE) 2017/175, wersja skonsolidowana z 20.12.2024Własne kryteria programu na lata 2026–2031, opracowane w konsultacji z ekspertami i zainteresowanymi stronami
Kto sprawdzaWłaściwe organy: kontrola na miejscu przed przyznaniem pozwolenia, a w okresie jego obowiązywania okresowe inspekcjeZewnętrzny audytor wyznaczony przez organ certyfikujący: audyt na miejscu (w okresie przejściowym część odnowień odbywa się bez niego)
Zasada ocenyWszystkie kryteria obowiązkowe plus minimum 20 punktów z kryteriów fakultatywnych (z dodatkami)Wszystkie kryteria obowiązkowe plus rosnąca z kolejnymi odnowieniami liczba kryteriów zalecanych
Okres obowiązywania kryteriówDo 31 grudnia 2027 r.Od 1 października 2026 r. do 31 grudnia 2031 r.
Ważność certyfikatu lub pozwolenia—Dwa lata (wcześniej 12 miesięcy); kontrola uzupełniająca po 8–14 miesiącach
Skala (wg własnej strony programu)—Ponad 9000 obiektów w ponad 90 krajach (stan: sierpień 2026)

Oznakowanie ekologiczne UE

Decyzja 2017/175 obejmuje nie tylko noclegi i usługi kempingowe, lecz także pomocnicze usługi zarządzane przez obiekt, takie jak gastronomia, obiekty rekreacyjne i sportowe, tereny zielone czy sale na konferencje. Hotel musi spełnić każde kryterium z sekcji A, czyli obowiązkowe, oraz tyle kryteriów z sekcji B, by uzyskać wymaganą liczbę punktów. Dla usługi zakwaterowania to co najmniej 20 punktów. Próg rośnie o 3 punkty, jeśli obiekt świadczy usługi gastronomiczne, i o kolejne 3, jeśli udostępnia gościom tereny zielone.

Lista kryteriów obowiązkowych jest konkretna. Obejmuje między innymi monitorowanie zużycia, informacje dla gości, wodooszczędną armaturę, zmniejszanie ilości prania dzięki wielokrotnemu wykorzystaniu pościeli i ręczników oraz segregowanie odpadów i kierowanie ich do recyklingu. Kryterium monitorowania wymaga procedur zbierania i monitorowania danych o zużyciu, a kryterium informacji dla gości, by były one aktywnie przekazywane ustnie lub pisemnie, w recepcji lub w pokoju. Wśród kryteriów fakultatywnych jedno, dotyczące rejestracji w unijnym systemie ekozarządzania i audytu lub certyfikacji według norm międzynarodowych, daje do 5 punktów.

Zanim hotel dostanie pozwolenie, właściwe organy przeprowadzają wstępną kontrolę na miejscu. Mogą też okresowo przeprowadzać dalsze inspekcje w okresie obowiązywania pozwolenia. Kryteria i wymogi weryfikacji z decyzji obowiązują do 31 grudnia 2027 r.

Program certyfikacji z audytem na miejscu

Program opisuje się jako międzynarodowy program certyfikacji obiektów turystycznych: certyfikat dostaje obiekt, który oceniono według opublikowanych kryteriów, a ocena obejmuje przegląd dokumentów i audyt na miejscu oparty na reprezentatywnej próbie dowodów. Strona programu zastrzega, że chodzi o ustalenie zgodności „w momencie oceny”.

Proces ma pięć części: wniosek, audyt, decyzja, utrzymanie zgodności w okresie certyfikacji i odnowienie. Audytora wyznacza organ certyfikujący, a wynik audytu może mieć trzy warianty: pełną zgodność, od 1 do 5 niezgodności, które trzeba usunąć w ciągu dwóch miesięcy albo ponad 5 niezgodności, które wymagają dodatkowego audytu na miejscu. Certyfikat jest ważny dwa lata. W tym czasie obiekt przechodzi kontrolę uzupełniającą (8–14 miesięcy po certyfikacji), a przy potwierdzonej skardze certyfikat może zostać zawieszony do czasu przywrócenia zgodności.

Dla podróżnego ważny jest okres przejściowy od 1 października 2026 r. do 31 grudnia 2027 r. Program zmienia ważność certyfikatu z 12 na 24 miesiące, a część odnowień odbywa się wtedy bez audytu na miejscu: organ certyfikujący przeprowadza przegląd zgodności dokumentów, a certyfikat jest przedłużany o rok. Zmieniają się też kryteria: nowe obowiązują od 1 października 2026 r., a obiekty już certyfikowane stosują dotychczasowe kryteria 2022–2026 do czasu odnowienia certyfikatu. Hotel z ważnym certyfikatem może więc podlegać starszym kryteriom, dlatego zapytaj, według których kryteriów go przyznano.

Greenwashing według prawa: co zmienia dyrektywa 2024/825

Dyrektywa 2024/825 zmienia dyrektywę o nieuczciwych praktykach handlowych. Do wykazu praktyk z załącznika I dopisuje m.in. pięć pozycji istotnych dla ofert hotelowych.

Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →

Praktyka z załącznika IPrzykład hasła w ofercie (ilustracja redakcji)Pytanie kontrolne
Znak zrównoważonego charakteru bez systemu certyfikacji i bez ustanowienia przez organ publiczny (pkt 2a)Własne „zielone” logo hoteluKto poza hotelem sprawdza spełnianie kryteriów?
Ogólne twierdzenie dotyczące ekologiczności bez wykazanej uznanej wysokiej efektywności ekologicznej (pkt 4a)„Hotel przyjazny środowisku”Jakie konkretnie działania i wskaźniki za tym stoją?
Twierdzenie o całej działalności, gdy dotyczy tylko jej aspektu (pkt 4b)„W pełni ekologiczny hotel”, gdy zmiany dotyczą tylko jednego elementu działalnościCzego dotyczy twierdzenie: całego obiektu czy jednego elementu?
Twierdzenie o neutralnym, ograniczonym lub pozytywnym wpływie na środowisko pod względem emisji gazów cieplarnianych, uzasadniane kompensowaniem emisji (pkt 4c)„Neutralny klimatycznie dzięki kompensacji”Czy twierdzenie opiera się na kompensacji emisji?
Przedstawianie wymogów prawnych obowiązujących wszystkie produkty danej kategorii jako cechy wyróżniającej (pkt 10a)Wymóg prawny dotyczący wszystkich ofert danej kategorii, przedstawiany jako wyjątkowa cecha oferty hoteluCzy to dodatkowa cecha obiektu, czy wymóg dla wszystkich?

Dyrektywa dotyczy też obietnic na przyszłość. Praktyką wprowadzającą w błąd jest formułowanie twierdzeń związanych z przyszłą efektywnością ekologiczną bez jasnych, obiektywnych, publicznie dostępnych i weryfikowalnych zobowiązań ujętych w szczegółowym i realistycznym planie wykonania z mierzalnymi celami w czasie, regularnie weryfikowanym przez niezależnego eksperta. Hasło „będziemy neutralni za kilka lat” bez takiego planu to więc sygnał ostrzegawczy (wniosek redakcji).

Jedno zastrzeżenie wynika z uzasadnienia dyrektywy: zakaz twierdzeń opartych na kompensacji nie powinien uniemożliwiać reklamowania inwestycji w inicjatywy na rzecz ochrony środowiska, o ile informacje nie wprowadzają w błąd. Hotel może więc opisać wsparcie projektu, ale nie nazwać na tej podstawie noclegu klimatycznie neutralnym (wniosek redakcji).

Terminy: UE i Polska

Państwa członkowskie miały przyjąć i opublikować przepisy do 27 marca 2026 r. i stosować je od 27 września 2026 r. W Polsce ustawa z 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz ustawy o prawach konsumenta (Dz.U. 2026 poz. 1353, ogłoszona 19 października 2026 r.) wdraża tę dyrektywę, a jej art. 3 stanowi, że ustawa wchodzi w życie z dniem 27 września 2027 r. Ustawa dodaje do art. 7 ustawy o nieuczciwych praktykach rynkowych m.in. pkt 2a, 4a, 4b, 4c i 10a, a do art. 5 ust. 2 przepis o twierdzeniach dotyczących przyszłej efektywności. Datę wejścia w życie i ewentualne późniejsze zmiany warto sprawdzić w aktualnym wykazie aktów prawnych, bo ten tekst opisuje stan z 17 listopada 2026 r.

Lista pytań kontrolnych przed rezerwacją

  1. Czy znak ma właściciela i publiczne kryteria? Szukaj nazwy programu i dokumentu z wymaganiami. Brak takich informacji to powód do ostrożności (opinia redakcji).
  2. Czy była kontrola na miejscu? Oznakowanie UE przewiduje wstępną kontrolę na miejscu przed przyznaniem pozwolenia, a program certyfikacji hoteli audyt na miejscu dla nowych wnioskodawców; w okresie przejściowym część odnowień odbywa się bez audytu na miejscu.
  3. Do kiedy ważny jest certyfikat i według jakich kryteriów? Zwróć uwagę na okres przejściowy między starymi i nowymi kryteriami.
  4. Czego dotyczy certyfikat? Przy oznakowaniu UE kryteria obejmują zarówno nocleg, jak i usługi pomocnicze, a próg punktów zależy od ich zakresu. Zapytaj, czy dotyczy to także restauracji, spa lub sal konferencyjnych, z których korzystasz.
  5. Jakie konkretne działania hotel opisuje? Wskaźniki zużycia, zasady zmiany pościeli i ręczników, segregacja odpadów, informacje w pokoju: to tytuły kryteriów obowiązkowych oznakowania UE.
  6. Czy hasło ma opis w tym samym miejscu? Ogólne twierdzenie bez opisu w tym samym przekazie to właśnie to, co dyrektywa nazywa ogólnym twierdzeniem.
  7. Czy obietnice dotyczą przyszłości? Poproś o plan z celami i terminami oraz informację o niezależnej weryfikacji.
  8. Czy „neutralność” wynika z kompensacji? Takie twierdzenie jest na liście praktyk z załącznika I (pkt 4c).

Jeśli rezerwujesz hotel na większe przyjęcie, połącz tę listę z wymaganiami z umowy, które opisuje tekst Wesele w hotelu: zalety, wady, ceny i zapisy w umowie. Przy ocenie restauracji hotelowej pomocny jest tekst Ekskluzywna restauracja: fine dining, etykieta i rezerwacja.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy każdy znak z liściem lub globusem w ofercie hotelu to certyfikat?

Nie. Prawo UE obejmuje terminem „oznakowanie dotyczące zrównoważonego charakteru” każdy dobrowolny znak, publiczny lub prywatny, ale znak bez oparcia w systemie certyfikacji ani w ustanowieniu przez organ publiczny jest na liście praktyk z załącznika I do dyrektywy 2005/29/WE (pkt 2a; w Polsce przepisy wdrażające wchodzą w życie 27 września 2027 r.). Systemem certyfikacji w rozumieniu dyrektywy jest dopiero system z weryfikacją przez osobę trzecią.

Czy certyfikat gwarantuje, że hotel jest ekologiczny w każdym aspekcie?

Źródła tego nie twierdzą. Strona programu certyfikacji opisuje ocenę jako ustalenie zgodności z kryteriami w momencie oceny, a w oznakowaniu UE kontrola na miejscu poprzedza przyznanie pozwolenia, po czym możliwe są okresowe inspekcje. Certyfikat potwierdza więc spełnienie kryteriów danego programu, które możesz przeczytać, a nie ogólną „ekologiczność”.

Czy ekologiczny hotel musi mieć certyfikat?

Z przepisów opisanych w tym tekście nie wynika taki wymóg. Według dyrektywy (stosowanej w państwach UE od 27 września 2026 r.; w Polsce ustawa wdrażająca wchodzi w życie 27 września 2027 r.) na liście praktyk nieuczciwych w każdych okolicznościach są natomiast znaki bez systemu certyfikacji oraz ogólne twierdzenia bez wykazanej uznanej wysokiej efektywności ekologicznej. Opinia redakcji: hotel bez certyfikatu może opisywać konkretne działania, a ty oceniasz je tymi samymi pytaniami kontrolnymi; ogólne hasło „eko” bez opisu samo w sobie niczego nie dowodzi.

Co oznacza „uznana wysoka efektywność ekologiczna”?

Według dyrektywy to efektywność ekologiczna zgodna z rozporządzeniem o oznakowaniu ekologicznym UE, z krajowymi lub regionalnymi programami oznakowania ekologicznego typu I według normy EN ISO 14024 urzędowo uznanymi w państwach członkowskich albo z najwyższymi poziomami efektywności zgodnie z innym prawem Unii. Bez jej wykazania ogólne twierdzenie o ekologiczności znajduje się na liście praktyk nieuczciwych w każdych okolicznościach (pkt 4a załącznika I; w Polsce od 27 września 2027 r.).

Gdzie sprawdzić, czy certyfikat jest aktualny?

Strona programu certyfikacji zawiera interaktywną mapę certyfikowanych obiektów na świecie. Niezależnie od tego poproś hotel o datę ważności certyfikatu, a przy oznakowaniu UE o dokument pozwolenia i informację o kryteriach, według których je przyznano (opinia redakcji).

← Więcej: Ślub, wydarzenia i wolny czas

Czytaj dalej

Powiązane artykuły