
Stan przepisów i stron programów: 17 listopada 2026 r.
Znak, certyfikat i hasło: czym się różnią
Prawo UE nazywa „oznakowaniem dotyczącym zrównoważonego charakteru” każdy dobrowolny znak zaufania, znak jakości lub znak równoważny, publiczny lub prywatny, którego celem jest wyodrębnienie i promocja produktu, procesu lub działalności przedsiębiorcy przez odwołanie się do ich cech środowiskowych lub społecznych. Od takiego znaku odróżnia się „ogólne twierdzenie dotyczące ekologiczności”, czyli komunikat bez jasnego i wyraźnego opisu, o co dokładnie chodzi, podanego tym samym środkiem przekazu.
„System certyfikacji” ma w dyrektywie własną definicję: to system weryfikacji przez osobę trzecią, której wymogi są publicznie dostępne. Monitorowanie przestrzegania wymogów podlega obiektywnej procedurze i jest prowadzone przez stronę trzecią, a system przewiduje wycofanie lub zawieszenie stosowania znaku w razie niezgodności.
Wniosek redakcji: przy każdym znaku w ofercie hotelu zadaj cztery pytania. Kto ustala kryteria? Czy są publiczne? Kto i jak sprawdza obiekt? Co się dzieje, gdy obiekt przestaje je spełniać?
Dwa programy o publicznie opisanych zasadach
Poniższe zestawienie obejmuje oznakowanie unijne oraz jeden międzynarodowy program certyfikacji hoteli; oba opisują swoje zasady w dokumentach dostępnych publicznie. Istnieją też inne programy; ten sam zestaw pytań pozwala ocenić każdy z nich (opinia redakcji).
Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →
| Cecha | Oznakowanie ekologiczne UE dla zakwaterowania turystycznego | Program certyfikacji hoteli prowadzony przez organizację międzynarodową |
|---|---|---|
| Podstawa kryteriów | Decyzja Komisji (UE) 2017/175, wersja skonsolidowana z 20.12.2024 | Własne kryteria programu na lata 2026–2031, opracowane w konsultacji z ekspertami i zainteresowanymi stronami |
| Kto sprawdza | Właściwe organy: kontrola na miejscu przed przyznaniem pozwolenia, a w okresie jego obowiązywania okresowe inspekcje | Zewnętrzny audytor wyznaczony przez organ certyfikujący: audyt na miejscu (w okresie przejściowym część odnowień odbywa się bez niego) |
| Zasada oceny | Wszystkie kryteria obowiązkowe plus minimum 20 punktów z kryteriów fakultatywnych (z dodatkami) | Wszystkie kryteria obowiązkowe plus rosnąca z kolejnymi odnowieniami liczba kryteriów zalecanych |
| Okres obowiązywania kryteriów | Do 31 grudnia 2027 r. | Od 1 października 2026 r. do 31 grudnia 2031 r. |
| Ważność certyfikatu lub pozwolenia | — | Dwa lata (wcześniej 12 miesięcy); kontrola uzupełniająca po 8–14 miesiącach |
| Skala (wg własnej strony programu) | — | Ponad 9000 obiektów w ponad 90 krajach (stan: sierpień 2026) |
Oznakowanie ekologiczne UE
Decyzja 2017/175 obejmuje nie tylko noclegi i usługi kempingowe, lecz także pomocnicze usługi zarządzane przez obiekt, takie jak gastronomia, obiekty rekreacyjne i sportowe, tereny zielone czy sale na konferencje. Hotel musi spełnić każde kryterium z sekcji A, czyli obowiązkowe, oraz tyle kryteriów z sekcji B, by uzyskać wymaganą liczbę punktów. Dla usługi zakwaterowania to co najmniej 20 punktów. Próg rośnie o 3 punkty, jeśli obiekt świadczy usługi gastronomiczne, i o kolejne 3, jeśli udostępnia gościom tereny zielone.
Lista kryteriów obowiązkowych jest konkretna. Obejmuje między innymi monitorowanie zużycia, informacje dla gości, wodooszczędną armaturę, zmniejszanie ilości prania dzięki wielokrotnemu wykorzystaniu pościeli i ręczników oraz segregowanie odpadów i kierowanie ich do recyklingu. Kryterium monitorowania wymaga procedur zbierania i monitorowania danych o zużyciu, a kryterium informacji dla gości, by były one aktywnie przekazywane ustnie lub pisemnie, w recepcji lub w pokoju. Wśród kryteriów fakultatywnych jedno, dotyczące rejestracji w unijnym systemie ekozarządzania i audytu lub certyfikacji według norm międzynarodowych, daje do 5 punktów.
Zanim hotel dostanie pozwolenie, właściwe organy przeprowadzają wstępną kontrolę na miejscu. Mogą też okresowo przeprowadzać dalsze inspekcje w okresie obowiązywania pozwolenia. Kryteria i wymogi weryfikacji z decyzji obowiązują do 31 grudnia 2027 r.
Program certyfikacji z audytem na miejscu
Program opisuje się jako międzynarodowy program certyfikacji obiektów turystycznych: certyfikat dostaje obiekt, który oceniono według opublikowanych kryteriów, a ocena obejmuje przegląd dokumentów i audyt na miejscu oparty na reprezentatywnej próbie dowodów. Strona programu zastrzega, że chodzi o ustalenie zgodności „w momencie oceny”.
Proces ma pięć części: wniosek, audyt, decyzja, utrzymanie zgodności w okresie certyfikacji i odnowienie. Audytora wyznacza organ certyfikujący, a wynik audytu może mieć trzy warianty: pełną zgodność, od 1 do 5 niezgodności, które trzeba usunąć w ciągu dwóch miesięcy albo ponad 5 niezgodności, które wymagają dodatkowego audytu na miejscu. Certyfikat jest ważny dwa lata. W tym czasie obiekt przechodzi kontrolę uzupełniającą (8–14 miesięcy po certyfikacji), a przy potwierdzonej skardze certyfikat może zostać zawieszony do czasu przywrócenia zgodności.
Dla podróżnego ważny jest okres przejściowy od 1 października 2026 r. do 31 grudnia 2027 r. Program zmienia ważność certyfikatu z 12 na 24 miesiące, a część odnowień odbywa się wtedy bez audytu na miejscu: organ certyfikujący przeprowadza przegląd zgodności dokumentów, a certyfikat jest przedłużany o rok. Zmieniają się też kryteria: nowe obowiązują od 1 października 2026 r., a obiekty już certyfikowane stosują dotychczasowe kryteria 2022–2026 do czasu odnowienia certyfikatu. Hotel z ważnym certyfikatem może więc podlegać starszym kryteriom, dlatego zapytaj, według których kryteriów go przyznano.
Greenwashing według prawa: co zmienia dyrektywa 2024/825
Dyrektywa 2024/825 zmienia dyrektywę o nieuczciwych praktykach handlowych. Do wykazu praktyk z załącznika I dopisuje m.in. pięć pozycji istotnych dla ofert hotelowych.
Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →
| Praktyka z załącznika I | Przykład hasła w ofercie (ilustracja redakcji) | Pytanie kontrolne |
|---|---|---|
| Znak zrównoważonego charakteru bez systemu certyfikacji i bez ustanowienia przez organ publiczny (pkt 2a) | Własne „zielone” logo hotelu | Kto poza hotelem sprawdza spełnianie kryteriów? |
| Ogólne twierdzenie dotyczące ekologiczności bez wykazanej uznanej wysokiej efektywności ekologicznej (pkt 4a) | „Hotel przyjazny środowisku” | Jakie konkretnie działania i wskaźniki za tym stoją? |
| Twierdzenie o całej działalności, gdy dotyczy tylko jej aspektu (pkt 4b) | „W pełni ekologiczny hotel”, gdy zmiany dotyczą tylko jednego elementu działalności | Czego dotyczy twierdzenie: całego obiektu czy jednego elementu? |
| Twierdzenie o neutralnym, ograniczonym lub pozytywnym wpływie na środowisko pod względem emisji gazów cieplarnianych, uzasadniane kompensowaniem emisji (pkt 4c) | „Neutralny klimatycznie dzięki kompensacji” | Czy twierdzenie opiera się na kompensacji emisji? |
| Przedstawianie wymogów prawnych obowiązujących wszystkie produkty danej kategorii jako cechy wyróżniającej (pkt 10a) | Wymóg prawny dotyczący wszystkich ofert danej kategorii, przedstawiany jako wyjątkowa cecha oferty hotelu | Czy to dodatkowa cecha obiektu, czy wymóg dla wszystkich? |
Dyrektywa dotyczy też obietnic na przyszłość. Praktyką wprowadzającą w błąd jest formułowanie twierdzeń związanych z przyszłą efektywnością ekologiczną bez jasnych, obiektywnych, publicznie dostępnych i weryfikowalnych zobowiązań ujętych w szczegółowym i realistycznym planie wykonania z mierzalnymi celami w czasie, regularnie weryfikowanym przez niezależnego eksperta. Hasło „będziemy neutralni za kilka lat” bez takiego planu to więc sygnał ostrzegawczy (wniosek redakcji).
Jedno zastrzeżenie wynika z uzasadnienia dyrektywy: zakaz twierdzeń opartych na kompensacji nie powinien uniemożliwiać reklamowania inwestycji w inicjatywy na rzecz ochrony środowiska, o ile informacje nie wprowadzają w błąd. Hotel może więc opisać wsparcie projektu, ale nie nazwać na tej podstawie noclegu klimatycznie neutralnym (wniosek redakcji).
Terminy: UE i Polska
Państwa członkowskie miały przyjąć i opublikować przepisy do 27 marca 2026 r. i stosować je od 27 września 2026 r. W Polsce ustawa z 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz ustawy o prawach konsumenta (Dz.U. 2026 poz. 1353, ogłoszona 19 października 2026 r.) wdraża tę dyrektywę, a jej art. 3 stanowi, że ustawa wchodzi w życie z dniem 27 września 2027 r. Ustawa dodaje do art. 7 ustawy o nieuczciwych praktykach rynkowych m.in. pkt 2a, 4a, 4b, 4c i 10a, a do art. 5 ust. 2 przepis o twierdzeniach dotyczących przyszłej efektywności. Datę wejścia w życie i ewentualne późniejsze zmiany warto sprawdzić w aktualnym wykazie aktów prawnych, bo ten tekst opisuje stan z 17 listopada 2026 r.
Lista pytań kontrolnych przed rezerwacją
- Czy znak ma właściciela i publiczne kryteria? Szukaj nazwy programu i dokumentu z wymaganiami. Brak takich informacji to powód do ostrożności (opinia redakcji).
- Czy była kontrola na miejscu? Oznakowanie UE przewiduje wstępną kontrolę na miejscu przed przyznaniem pozwolenia, a program certyfikacji hoteli audyt na miejscu dla nowych wnioskodawców; w okresie przejściowym część odnowień odbywa się bez audytu na miejscu.
- Do kiedy ważny jest certyfikat i według jakich kryteriów? Zwróć uwagę na okres przejściowy między starymi i nowymi kryteriami.
- Czego dotyczy certyfikat? Przy oznakowaniu UE kryteria obejmują zarówno nocleg, jak i usługi pomocnicze, a próg punktów zależy od ich zakresu. Zapytaj, czy dotyczy to także restauracji, spa lub sal konferencyjnych, z których korzystasz.
- Jakie konkretne działania hotel opisuje? Wskaźniki zużycia, zasady zmiany pościeli i ręczników, segregacja odpadów, informacje w pokoju: to tytuły kryteriów obowiązkowych oznakowania UE.
- Czy hasło ma opis w tym samym miejscu? Ogólne twierdzenie bez opisu w tym samym przekazie to właśnie to, co dyrektywa nazywa ogólnym twierdzeniem.
- Czy obietnice dotyczą przyszłości? Poproś o plan z celami i terminami oraz informację o niezależnej weryfikacji.
- Czy „neutralność” wynika z kompensacji? Takie twierdzenie jest na liście praktyk z załącznika I (pkt 4c).
Jeśli rezerwujesz hotel na większe przyjęcie, połącz tę listę z wymaganiami z umowy, które opisuje tekst Wesele w hotelu: zalety, wady, ceny i zapisy w umowie. Przy ocenie restauracji hotelowej pomocny jest tekst Ekskluzywna restauracja: fine dining, etykieta i rezerwacja.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy każdy znak z liściem lub globusem w ofercie hotelu to certyfikat?
Nie. Prawo UE obejmuje terminem „oznakowanie dotyczące zrównoważonego charakteru” każdy dobrowolny znak, publiczny lub prywatny, ale znak bez oparcia w systemie certyfikacji ani w ustanowieniu przez organ publiczny jest na liście praktyk z załącznika I do dyrektywy 2005/29/WE (pkt 2a; w Polsce przepisy wdrażające wchodzą w życie 27 września 2027 r.). Systemem certyfikacji w rozumieniu dyrektywy jest dopiero system z weryfikacją przez osobę trzecią.
Czy certyfikat gwarantuje, że hotel jest ekologiczny w każdym aspekcie?
Źródła tego nie twierdzą. Strona programu certyfikacji opisuje ocenę jako ustalenie zgodności z kryteriami w momencie oceny, a w oznakowaniu UE kontrola na miejscu poprzedza przyznanie pozwolenia, po czym możliwe są okresowe inspekcje. Certyfikat potwierdza więc spełnienie kryteriów danego programu, które możesz przeczytać, a nie ogólną „ekologiczność”.
Czy ekologiczny hotel musi mieć certyfikat?
Z przepisów opisanych w tym tekście nie wynika taki wymóg. Według dyrektywy (stosowanej w państwach UE od 27 września 2026 r.; w Polsce ustawa wdrażająca wchodzi w życie 27 września 2027 r.) na liście praktyk nieuczciwych w każdych okolicznościach są natomiast znaki bez systemu certyfikacji oraz ogólne twierdzenia bez wykazanej uznanej wysokiej efektywności ekologicznej. Opinia redakcji: hotel bez certyfikatu może opisywać konkretne działania, a ty oceniasz je tymi samymi pytaniami kontrolnymi; ogólne hasło „eko” bez opisu samo w sobie niczego nie dowodzi.
Co oznacza „uznana wysoka efektywność ekologiczna”?
Według dyrektywy to efektywność ekologiczna zgodna z rozporządzeniem o oznakowaniu ekologicznym UE, z krajowymi lub regionalnymi programami oznakowania ekologicznego typu I według normy EN ISO 14024 urzędowo uznanymi w państwach członkowskich albo z najwyższymi poziomami efektywności zgodnie z innym prawem Unii. Bez jej wykazania ogólne twierdzenie o ekologiczności znajduje się na liście praktyk nieuczciwych w każdych okolicznościach (pkt 4a załącznika I; w Polsce od 27 września 2027 r.).
Gdzie sprawdzić, czy certyfikat jest aktualny?
Strona programu certyfikacji zawiera interaktywną mapę certyfikowanych obiektów na świecie. Niezależnie od tego poproś hotel o datę ważności certyfikatu, a przy oznakowaniu UE o dokument pozwolenia i informację o kryteriach, według których je przyznano (opinia redakcji).